هر قدر توجه انسان به خدا عمیق تر و پایدارتر باشد و به هر میزان که انسان بیشتر احساس حضور در محضر خدا را داشته باشد، قرب افزون تری ایجاد می شود.

مقصود از رضوان خدا چیست؟

افکارنیوز- قرب به معنای نزدیکی به خداست و آشکار است که این نزدیکی، مکانتی است نه مکانی. در قرب، انسان به خدا نزدیک می شود، اما خدا همواره به انسان نزدیک است، آن هم در برترین حد نزدیکی.۱ راز مسأله در این است که ماهیت نزدیکی و دوری انسان به خدا، مربوط به رویکرد (توجّه) و پشتکرد (عدم توجّه) او به خدا است.

لطفا برای اطّلاعات بیشتر به ادامه مطلب مراجعه کنید
به عبارت دیگر، انسان در دست خدا است و در عالم واقع، نزدیکی همواره حاصل است اما اگر انسان «متوجّه» این معنا باشد، نزدیکی برای «او» حاصل می شود و اگر متوجه نباشد، دور می شود. این دوری و نزدیکی در «خاطر» حاصل می شود نه در «واقع» و این جا یکی از موارد بارزی است که می توان گفت «ای برادر تو همه اندیشه ای».

هر قدر توجه انسان به خدا عمیق تر و پایدارتر باشد و به هر میزان که انسان بیشتر احساس حضور در محضر خدا را داشته باشد، قرب افزون تری ایجاد می شود. از این رو نماز، که برترین نوع توجه و ذکر نسبت به خدا است (ذکر الله اکبر)، بیشترین قرب را ایجاد تواند کرد و در خود نماز نیز، سجده به سبب این که بلندترین قله ی تذلّل را به نمایش می گذارد، بالاترین میزان قرب را فراهم تواند آورد.

پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  در این مورد می فرماید:
«اَقرَبُ ما یَکونُ العَبدُ مِن اللهِ اذا کانَ ساجِداً؛۲ هنگامی که بنده در حال سجده است، بیشتر از همیشه به خدا نزدیک است.
لذا در قرآن توصیه شده است که: « ... سجده کن و نزدیکی جوی.»۳
حقیقت قرب، همین توجه است و صفات؛ و خصوصیاتی که در پی آن در انسان پدیدار می شود فرع بر آن و حاصل آن است.
جست و جوی رضوان خدا نیز ملحق به قرب است، زیرا مقصود از رضوان، توجه به خداست؛ توجهی متعالی که به «رضا» چشم دارد نه به «جزا». پس رضوان، اخصّ از قرب و اوج آن است و لذا «بهره ی اندکی» از رضوان به هر بهره ی گزاف دیگری پهلو می زند: «رضوان منَ الله اکبر».۴
به هر حال قرب و اوج آن یعنی رضوان، یکی از اهداف غایی تربیت است و لذا لازم است سایه ی آن بر هر یک از اهداف واسطی و هر یک از شؤون انسان افکنده شود.

پی نوشت:
۱. سوره ق، آیه ۱۶.
۲. المیزان، ج۲۰، سوره ی علق.
۳. سوره علق، آیه ۱۹.
۴. نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ۸۰-۸۱.